Aquel día d’Antroxu de 1978

Equel día d’antroxu de 1978
-Entaína, entaína que ya se sienten los lloqueros pela Concha Llangra- dicía la mio güela Guillermina a l’amanecerín del día d’antroxu. Faltomi tiempu pa posar los pies nel suelu, cuando ya almorzara yo aquel cacipiáu de llichi con cola-cao y galletes abondo. Espurríame ya delantre’l h.erraderu pa garrar el lloqueru que tolos años acutaba Santa, la mio madrina, pal día d’antroxu. Bien que prestába-y el lloqueru de la Bura, aquella oveya de llana blanco y cara negra, porque yera la que meyor lu ximilgaba en tou’l rebañu.
Salía yo pela puerta casa asemeyando l’esnalar d’una andarina y, allegando xunta casa Valentina, atoparame con tola reciella tocando los lloqueros y naguando qu’l so ñetu saliera. Porque el so ñetu, Nando, que vivía nel Coteru colos sos pas, toles nueches vinía a durmir cola so güela a Pamirandi, pa curiase entrambos.
Cuando tolos rapacinos tábemos xuntos, entamábemos a tocar los lloqueros a l’altu la lleva per Pamirandi, El Coteru, La Caleya, per tou’l puelu hasta allegar a La Carrada. Ellí dexabemos de tocar xusto enantes d’entrar a l’escuela, y nel mesmu patín posábemos a un llau los lloqueros de los chicos y nel otru les zumbes de los grandes, too bien recaldáo como gustaba-y a la mayestra.
Les lleiciones de Marián sonaben a lloquerada nel nuestru maxín, y entá más, a zumbes cuando glayaba-yos a los neños que nun callaben.
Nagüabemos pel recréu, y cuando la mayestra dábanos suelta, garrábemos los lloqueros y otra vuelta a antroxar. Díbemos del Colláu Rofríu al Cuetu La Naveda, del Altu Los Murucales a la Cabeza’l Práu, de Mazranga a La Retuerta, y tornábemos per La Caleyina a l’escuela.
Al tiempu de salir de l’escuela, pela tarde, un vieyu dixéranos que l’antroxu puede tar perende, nun solo pel puelu, tamién puede atopase pel ería, pelos sitios y tamién pel monte, onde puede amolar al ganáu. Entós díbemos a correr l’antroxu a La Peñe Llambreña, al Picu Canciellu y al Táranu. Y otra vuelta pal puelu.
A l’oscurecerín tábemos ya na Vera a pique de dexalo pa práu cuando guipamos daqué vociando pela Pedraya abaxo, blincando y pegando-y palos a l’aire y al suelu a l’empar. Apaécesenos delantre un ser estazoláu, vestíu con ropa vieyo y roín, mascaráu y enabesáu nel andar. -L’antroxu, l’antroxu- glayamos tos al tiempu qu’españaba escontra elli la lloquerada mas furte de tou’l día.
El mascaráu cuerre delantre nos, salta p’enriba los murios contiándose nel palu d’ablanal y allega al portal d’Antonio Viejo, quien sal a la sazón tentáu pol diañu de quita-y la careta. Y el mascaráu llánta-y col palu nel cerru’l llombu obligándolu a enllovese en casa pel cuartarón y glayando -¡Mal rayu lu toreza, qu’enxamás vi un antroxu más xabaz qu’esti-. – ¡Estati bien empleáu, por cazuelu!- diz Inés cacarexando al salir pela puerta con un platu de h.iyueles nes manes ¡Que güel, ay madre cómo güel!
Los lloqueros nun aparaben de sonar y el mascaráu más roceanu entá. Díbemos de casa en casa hasta aportar a La Caleya, a casa de la tía Mare Gonzalo, frene a la riega, d’onde sal la mio güela Josefa con un platu h.iyueles fines como la seda, marielles como’l sol y xarisnaines de sucre. L’antroxu, angurrientu como naide, entama a xintales arremellandose contra la mio güela. Mentantu ella ríise mirandolulu colos sos güeyos azules de nidia buenura y camienta p’entesí – ¡Pero qué rapaz ta h.echu Antonín!-.
De casa en casa, y hasta Pamirandi, los lloqueros nun dexen de sonar, demientres qu’el mascaráu, fartucu de h.iyueles, ya apara de pegar. Na cabera casa’l puelu taba Rafael El Roxu asomáu al cuartarón, y detrás d’elli, na solombra de lo fondero l’estregal, víase Milagros ente la nueche, tapecía pela oscuridá. De sópitu los lloqueros dexen de sonar y el mascaráu nun ta. Los guah.es entamen a correr d’un lláu pa otru, unos pa contra’l sopláu de casa’l madreñeru, por si’l sumiciu lu llevare, pero nada nun ven; otros pal senderu Rofríu por si trescolara pal Través, pero nada nun atopen.
Murnios y atristayaos, col lloqueru garráu pol mayuelu, los rapacinos colábemos pa casa porque sabíemos que l’antroxu desaniciárase per esti añu, pero que de xuru al cau d’añu tornaría otra vegada si se calteníen despiertos los suaños nel llugar d’Asiegu. Llamentábemos – ¡Cuánto queda d’equí al cau d’añu!-.
Manuel Niembro Fernández. Xineru 2026.